Χιλιάδες πιστοί, κυρίως ποντιακής καταγωγής, συρρέουν στην Παναγία Σουμελά στην Τραπεζούντα του Πόντου για να συμμετάσχουν στις εορταστικές εκδηλώσεις για την Κοίμηση της Θεοτόκου. Στην Τραπεζούντα η ελληνική παρουσία είναι έντονη.
Πόντιοι από την Ελλάδα, τη Γερμανία, τη Ρωσία ακόμη και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συρρεύσει ήδη για να συμμετάσχουν στην πανηγυρική θεία λειτουργία την οποία θα τελέσει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος.
Είναι η δεύτερη συνεχής χρονιά που θα πραγματοποιηθεί λειτουργία στην Παναγία Σουμελά. Πέρυσι το Δεκαπενταύγουστο, έπειτα από 88 χρόνια, τελέστηκε η πρώτη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή λειτουργία, προεξάρχοντος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ.Βαρθολομαίου, του Μητροπολίτη Βολοκολάμσκ κ.Ιλαρίωνα από το Πατριαρχείο Ρωσίας και του Μητροπολίτη Δράμας κ.Παύλου από την Εκκλησία της Ελλάδος. Ο τελευταίος είναι ο μόνος ποντιακής καταγωγής ιεράρχης της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Η Παναγία Σουμελά αποτελεί το σύμβολο της ποντιακής πίστης, αν και η πρώτη ονομασία της θαυματουργής εικόνας ήταν Αθηνιώτισσα. Την εικόνα της Παναγίας Σουμελά αγιογράφησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς και μετά τον θάνατό του τη μετέφερε στην Αθήνα ο μαθητής του Ανανίας όπου την τοποθέτησε σε περικαλλή ναό της Θεοτόκου. Έτσι αρχικά ονομάστηκε ως Παναγία η Αθηνιώτισσα.
Στο τέλος του 4ου αιώνα (380-386 μΧ), σύμφωνα με την παράδοση, η Παναγία η Αθηνιώτισσα εμφανίστηκε ως όραμα στους μοναχούς Σωφρόνιο και Βαρνάβα, στη Αθήνα, και τους κάλεσε στην εκκλησία.
Εκεί είδαν την εικόνα να σηκώνεται από το προσκυνητάρι, να βγαίνει από το παράθυρο και να πετάει προς τα ουράνια. Συγχρόνως, άκουσαν την Θεοτόκο να λέει: «Πηγαίνω στην Ανατολή. Προπορεύομαι στο όρος Μελά. Ακολουθήστε με…». Οι μοναχοί, την ακολούθησαν και στο όρος Μελά, στον Πόντο, όπου στάθηκε, κτίστηκε μεγάλος Ναός και Μονή. Έτσι η εικόνα πήρε την ονομασία Σουμελά από τη φράση «στου Μελά».
Το 1922, μετά την Μικρασιατική καταστροφή, μοναχοί έθαψαν την εικόνα, μαζί με άλλα κειμήλια. Με την ανταλλαγή, τα ιερά κειμήλια παραχωρήθηκαν και το 1931 τα ξέθαψε και τα έφερε στην Ελλάδα, ο Αμβρόσιος ο Σουμελιώτης. Η εικόνα επανήλθε στην Αθήνα και παρέμεινε στο Μουσείο έως το 1951. Τότε, το Σωματείο «Παναγία Σουμελά» Θεσσαλονίκης πρότεινε το κτίσιμο ναού στις πλαγιές του Βερμίου, στην Καστανιά Βέροιας. Το 2010, 87 χρόνια μετά την μικρασιατική καταστροφή και τον ξεριζωμό των Ποντίων από τις πατρογονικές τους εστίες, επαναλειτούργησε το ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά, με άδεια του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού.
H ιερά Μονή της Παναγίας Σουμελά της Ημαθίας οργανώνει τριήμερες εκδηλώσεις, οι οποίες θα κορυφωθούν τη Δευτέρα με το αρχιερατικό συλλείτουργο, την επίσημη λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας και τις καταθέσεις στεφανιών στην προτομή του Αλέξανδρου Υψηλάντη.
